– Πώς μπορούν η τοπική ταυτότητα, η πολιτιστική κληρονομιά και το αίσθημα του ανήκειν να συμβάλουν στη διαμόρφωση πιο βιώσιμων, συμπεριληπτικών και ανθεκτικών κοινοτήτων;
Το ερώτημα αυτό βρέθηκε στο επίκεντρο της 6ης διακρατικής συνάντησης του ευρωπαϊκού έργου PICOBELLO, που πραγματοποιήθηκε από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου 2026, στην Περιφέρεια Vidzeme της Λετονίας, με δραστηριότητες στις πόλεις Βαλμιέρα (Valmiera) και Γκούλμπενε (Gulbene).
Στη συνάντηση, την οποία φιλοξένησε η Περιφέρεια Vidzeme (Vidzeme Planning Region), συμμετείχαν στελέχη του Τμήματος Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων του ΚΕΠΑ και μία εκπρόσωπος της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, συμβάλλοντας στην ανταλλαγή εμπειριών και τεχνογνωσίας για την ενσωμάτωση των αρχών του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους (New European Bauhaus – NEB) στις περιφερειακές πολιτικές και πρακτικές.
Κεντρικός στόχος της συνάντησης ήταν η διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών που θα διευκολύνουν και άλλες ευρωπαϊκές περιφέρειες να αξιοποιήσουν τις αρχές του NEB – βιωσιμότητα, αισθητική και συμπερίληψη – στον σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ανταλλαγή καλών πρακτικών: Η τοπική ταυτότητα ως κινητήριος δύναμη ανάπτυξης
Η πρώτη ημέρα της συνάντησης ήταν αφιερωμένη στην παρουσίαση και ανταλλαγή καλών πρακτικών από τις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές περιφέρειες, με κεντρική θεματική την «Ταυτότητα, το αίσθημα του ανήκειν και τις ανθεκτικές κοινότητες». Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα είχε η παρουσίαση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, με θέμα «Ενσωμάτωση των αρχών του NEB στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας: Το όραμα για το νέο Παρατηρητήριο». Η παρουσίαση ανέδειξε τις δυνατότητες αξιοποίησης των αρχών του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus στον περιφερειακό σχεδιασμό και την αξιολόγηση πολιτικών, με στόχο την προώθηση πιο βιώσιμων και ανθρωποκεντρικών παρεμβάσεων.
Στο πλαίσιο της ανταλλαγής καλών πρακτικών παρουσιάστηκαν επίσης ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες από άλλες ευρωπαϊκές περιοχές. Μεταξύ αυτών, η πρωτοβουλία «El Palomar», που ανέδειξε τη μετατροπή ενός παλιού οικήματος σε κοινόχρηστο χώρο, καθώς και η περίπτωση πολιτιστικού φορέα στην πόλη Katowice της Πολωνίας, με επίκεντρο τη βελτίωση της προσβασιμότητας και τη δημιουργία πολιτιστικών χώρων ανοιχτών σε όλους.
Παράλληλα, παρουσιάστηκαν προσεγγίσεις για την ανάπτυξη τοπικών δικτύων NEB, την αξιοποίηση του σχεδιασμού (design) στη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών, καθώς και πρωτοβουλίες που συνδέουν την επιστροφή κατοίκων στις περιοχές καταγωγής τους με την ενίσχυση της τοπικής ταυτότητας και της κοινωνικής συνοχής.
Οι παρουσιάσεις ανέδειξαν ότι η βιώσιμη ανάπτυξη δεν αφορά αποκλειστικά την περιβαλλοντική διάσταση, αλλά συνδέεται στενά με την ποιότητα ζωής, την πολιτιστική ταυτότητα, τη συμμετοχή των πολιτών και τη δημιουργία ισχυρότερων δεσμών μεταξύ των μελών μιας κοινότητας.
Από τη θεωρία στην πράξη: Επισκέψεις σε χώρους πολιτισμού και αναψυχής
Το πρόγραμμα της πρώτης ημέρας ολοκληρώθηκε με επισκέψεις μελέτης σε χαρακτηριστικούς χώρους της Βαλμιέρας, οι οποίοι ανέδειξαν διαφορετικές προσεγγίσεις για την αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών και τη δημιουργία δημόσιων χώρων με κοινωνική και πολιτιστική αξία. Οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν τον χώρο σύγχρονης τέχνης «Kurtuve», ένα πρώην λεβητοστάσιο που έχει αποκτήσει νέα ζωή φιλοξενώντας πολιτιστικές και δημιουργικές δραστηριότητες, καθώς και το πάρκο αθλητισμού και αναψυχής «Mežs», έναν χώρο που προσφέρει δυνατότητες άθλησης και ψυχαγωγίας για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες. Οι επισκέψεις ανέδειξαν πώς η επανάχρηση κτιρίων και ο συμμετοχικός σχεδιασμός δημόσιων χώρων μπορούν να συμβάλουν στην αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος, στην ενίσχυση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και στη δημιουργία περισσότερο συμπεριληπτικών κοινοτήτων.
Συνδιαμορφώνοντας κατευθυντήριες γραμμές για το Νέο Ευρωπαϊκό Bauhaus
Η δεύτερη ημέρα πραγματοποιήθηκε στην περιοχή Gulbene, με βασικό αντικείμενο ένα διαδραστικό εργαστήριο συν-δημιουργίας κατευθυντήριων γραμμών για την εφαρμογή του NEB σε άλλες ευρωπαϊκές περιφέρειες.
Το εργαστήριο φιλοξενήθηκε στο εκπαιδευτικό κέντρο «Dzelzceļš un Tvaiks», στον ιστορικό σιδηροδρομικό χώρο της περιοχής, και έδωσε στους εταίρους την ευκαιρία να ανταλλάξουν εμπειρίες, να συζητήσουν τις προκλήσεις εφαρμογής των αρχών του NEB και να συμβάλουν στη διαμόρφωση πρακτικών κατευθύνσεων για την ενσωμάτωσή τους σε περιφερειακές πολιτικές και αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.
Ακολούθησαν επισκέψεις μελέτης σε χαρακτηριστικά σημεία της περιοχής, όπως ο ιστορικός σιδηρόδρομος στενής γραμμής Gulbene–Alūksne, το ανάκτορο Stāmeriena, η συνοικία της οδού Viestura και το σιδηροδρομικό αμαξοστάσιο Gulbene Depot. Μέσα από τις επισκέψεις αναδείχθηκε ο ρόλος της πολιτιστικής και βιομηχανικής κληρονομιάς στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης και της τοπικής ταυτότητας, καθώς και οι δυνατότητες αξιοποίησής της για την αναζωογόνηση περιοχών και την ενίσχυση της ελκυστικότητάς τους.
Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων παρουσιάστηκε επίσης η καινοτόμος λύση «CLF Growth Container» της εταιρείας Carbon Less Future, η οποία επιτρέπει την καλλιέργεια δενδρυλλίων σε ελεγχόμενο περιβάλλον και διακρίθηκε στα DesignEuropa Awards 2026, αναδεικνύοντας τη συμβολή του σχεδιασμού και της καινοτομίας στην ανάπτυξη περιβαλλοντικά βιώσιμων λύσεων.
Συντονισμός και επόμενα βήματα
Η τρίτη και τελευταία ημέρα περιλάμβανε τη συνεδρίαση μεταξύ των μελών της κοινοπραξίας, κατά την οποία οι εταίροι εξέτασαν την οικονομική και φυσική πρόοδο του PICOBELLO, την πορεία των καλών πρακτικών και τον προγραμματισμό των επόμενων δραστηριοτήτων. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με επίσκεψη στο Δημοτικό Θέατρο της Βαλμιέρας (Valmiera Drama Theatre), προσφέροντας ένα ακόμη παράδειγμα της σημασίας των πολιτιστικών υποδομών για την ταυτότητα και τη ζωή των τοπικών κοινοτήτων.
Από την ευρωπαϊκή εμπειρία στην περιφερειακή ανάπτυξη
Η 6η διακρατική συνάντηση του PICOBELLO ανέδειξε τη σημασία της διαπεριφερειακής ανταλλαγής γνώσης και εμπειριών για την προώθηση των αρχών του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus, επιβεβαιώνοντας ότι η βιωσιμότητα, η αισθητική και η συμπερίληψη μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στον σχεδιασμό πολιτικών και παρεμβάσεων με ουσιαστικό αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες.
Για το ΚΕΠΑ και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, η συμμετοχή στη συνάντηση αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία ανταλλαγής τεχνογνωσίας και άντλησης έμπνευσης από ευρωπαϊκές πρακτικές, ενισχύοντας τις προσπάθειες ενσωμάτωσης των αρχών του NEB στον περιφερειακό αναπτυξιακό σχεδιασμό.
Μέσα από τη συμμετοχή του στο PICOBELLO, το ΚΕΠΑ συνεχίζει να συμβάλλει στην προώθηση της συνεργασίας, της καινοτομίας και του ανθρωποκεντρικού σχεδιασμού, με στόχο τη διαμόρφωση πιο βιώσιμων, ελκυστικών και συμπεριληπτικών περιφερειών.