Το έργο GREENSMES επικεντρώνεται στην προώθηση της πράσινης καινοτομίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) στην περιοχή Αδριατικής–Ιονίου. Μέσα από την ανάπτυξη ενός διακρατικού οικοσυστήματος πράσινης καινοτομίας, επιδιώκει μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης, τη γεφύρωση των υφιστάμενων κενών στην καινοτομία και την ενδυνάμωση των εμπλεκόμενων φορέων.
Στο πλαίσιο του έργου αναπτύχθηκε, μεταξύ άλλων, η Στρατηγική για την ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας μεταξύ της ερευνητικής και της επιχειρηματικής κοινότητας με στόχο την πράσινη καινοτομία, με υπεύθυνο εταίρο το ΚΕΠΑ – Κέντρο Επιχειρηματικής & Πολιτιστικής Ανάπτυξης. Η Στρατηγική αξιοποιεί τα ευρήματα από την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης της πράσινης οικονομίας και καινοτομίας στις συμμετέχουσες περιοχές και διαμορφώνει ένα κοινό πλαίσιο για την αποτελεσματικότερη διασύνδεση της έρευνας με την επιχειρηματικότητα και την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης των ΜμΕ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για την Κεντρική Μακεδονία, όπου οι ΜμΕ αντιπροσωπεύουν το 99,5% των επιχειρήσεων. Περίπου 4 στις 10 ΜμΕ έχουν υιοθετήσει πρακτικές πράσινης καινοτομίας. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, ο δείκτης κυκλικότητας παραμένει στο 3,1%, ενώ το ποσοστό ταφής αποβλήτων διαμορφώνεται περίπου στο 90%, αναδεικνύοντας σημαντικά περιθώρια περαιτέρω μετάβασης προς ένα περισσότερο κυκλικό και βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο.
Παράλληλα, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στις σχετικές διαδικασίες, κυρίως λόγω χρηματοδοτικών και τεχνικών εμποδίων. Ως βασική πρόκληση για την περιοχή αναδεικνύεται επίσης η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των ΜμΕ και της Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D), μέσα από την καλύτερη αξιοποίηση και διασύνδεση του περιφερειακού οικοσυστήματος καινοτομίας.
Σε διαπεριφερειακό επίπεδο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά διαρθρωτικά εμπόδια που περιορίζουν την αποτελεσματική πράσινη μετάβαση των ΜμΕ, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την ικανότητα των θεσμικών φορέων να εφαρμόζουν αποτελεσματικά πολιτικές και δράσεις, τις δυνατότητες εμπορικής αξιοποίησης και την ουσιαστική συμμετοχή των πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Η συγκριτική ανάλυση καταδεικνύει ότι, παρά τις σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιοχών Αδριατικής – Ιονίου (IPA ADRION) ως προς τη θεσμική ωριμότητα, τις επενδυτικές δυνατότητες και την τεχνολογική ετοιμότητα, διαμορφώνεται σταδιακά μια κοινή πορεία προς την πράσινη μετάβαση. Η ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας, η ουσιαστικότερη σύνδεση έρευνας και επιχειρήσεων και η ενεργοποίηση των Φορέων Υποστήριξης Επιχειρήσεων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την επιτάχυνση αυτής της μετάβασης.
Βασικά πορίσματα:
• Σταδιακή αλλά άνιση σύγκλιση των περιοχών ADRION προς τους ευρωπαϊκούς στόχους για το κλίμα και την κυκλική οικονομία.
• Σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ περιοχών ΕΕ και IPA, κυρίως ως προς τη θεσμική ικανότητα, τις επενδύσεις, τις υποδομές και τη σύνδεση έρευνας–επιχειρήσεων.
• Περιορισμένη πρόσβαση των ΜμΕ σε πράσινη χρηματοδότηση και ανεπαρκής εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας.
• Ελλείψεις σε πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες και ανάγκη στοχευμένης ανάπτυξης ικανοτήτων.
• Κρίσιμος ο ρόλος των Φορέων Υποστήριξης Επιχειρήσεων (BSOs) ως συνδετικών κρίκων μεταξύ ΜμΕ, έρευνας, χρηματοδότησης και δημόσιας διοίκησης.
• Ισχυρές δυνατότητες διακρατικής συνεργασίας, ανταλλαγής γνώσης και διάχυσης της πράσινης καινοτομίας σύμφωνα με το μοντέλο της Τετραπλής Έλικας, μεταξύ έρευνας, επιχειρήσεων, δημόσιων αρχών και κοινωνίας των πολιτών.
• Ανάγκη για δομημένους μηχανισμούς αντιστοίχισης των πραγματικών αναγκών των ΜμΕ με διαθέσιμες ερευνητικές και πράσινες λύσεις.
• Κοινή ανάγκη για συντονισμένη μακροπεριφερειακή στρατηγική, που θα περιορίζει τις υφιστάμενες αποκλίσεις και θα αξιοποιεί τα συμπληρωματικά πλεονεκτήματα των περιοχών.
Τα ευρήματα και η συν-δημιουργία με τους ενδιαφερόμενους φορείς αποτελούν τη βάση για το κοινό όραμα και τους SMART στρατηγικούς στόχους του GREENSMES.
Η ανάλυση καταδεικνύει επίσης ότι οι μηχανισμοί μακροπεριφερειακής συνεργασίας, η ανάπτυξη θεματικών συνεργατικών σχηματισμών (clusters), οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (Green Public Procurement – GPP) και η ισχυρότερη διασύνδεση μεταξύ Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) και ΜμΕ αποτελούν σημαντικές ευκαιρίες για την επιτάχυνση της υιοθέτησης της πράσινης καινοτομίας και την ενίσχυση της εδαφικής συνοχής.
Ωστόσο, χωρίς συντονισμένες παρεμβάσεις, υπάρχει ο κίνδυνος να διευρυνθούν οι υφιστάμενες ανισότητες μεταξύ των περιοχών ERDF και IPA, λόγω των διαφορών ως προς τις θεσμικές δυνατότητες και τις συνθήκες της αγοράς.
Με αφετηρία τις κοινές ανάγκες και προκλήσεις που καταγράφονται στην περιοχή Αδριατικής–Ιονίου, η Στρατηγική θέτει μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ έρευνας και ΜμΕ, την ανάπτυξη πράσινων, ψηφιακών και καινοτομικών δεξιοτήτων, τη βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία για την πράσινη καινοτομία, καθώς και τη δημιουργία σταθερών μηχανισμών διακρατικής συνεργασίας.
Η ανάπτυξη της Στρατηγικής βασίστηκε τόσο στην ανάλυση δεδομένων και πολιτικών όσο και στην ενεργό συμμετοχή των εταίρων και ενδιαφερόμενων φορέων, μέσα από διαδικασίες συν-δημιουργίας, διαλόγου και συνεργασίας σε τοπικό και διακρατικό επίπεδο. Με τον τρόπο αυτό, η Στρατηγική φιλοδοξεί να αποτελέσει όχι μόνο ένα πλαίσιο κατευθύνσεων, αλλά και μια κοινή βάση για τη συνέχιση της συνεργασίας και την ανάληψη δράσης για την πράσινη μετάβαση των ΜμΕ στην περιοχή Αδριατικής–Ιονίου.
Δείτε αναλυτικά τη Στρατηγική και τα αποτελέσματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου στην επίσημη ιστοσελίδα του GREENSMES, εδώ.